ناسا برای نخستین بار در تاریخ، پیامی از فاصله یک روز نوری دریافت می نماید

به گزارش مجله تخصصی کامپیوتر، کاوشگر وویجر یک (Voyager 1) به رکوردی تاریخی نزدیک می گردد و نخستین پیامی را مخابره می نماید که رسیدن آن تا زمین، یک شبانه روز کامل طول می کشد، به عبارت دیگر فاصله این کاوشگر یک روز نوری از زمین است. امواج رادیویی ارسال شده با حداکثر سرعت مجاز در دنیا فیزیک حرکت می نمایند، اما مسافت به قدری زیاد است که سیگنال ارسالی باید 24 ساعت پیوسته در خلأ پیش برود تا به آنتن های شبکه ارتباطات اعماق فضای ناسا برسد.

ناسا برای نخستین بار در تاریخ، پیامی از فاصله یک روز نوری دریافت می نماید

فاصله فضاپیما تا زمین در 18 نوامبر به 25 میلیارد و 902 میلیون و 68 هزار و 356 کیلومتر می رسد. این عدد دقیقاً معادل مسافتی است که فوتون های نور در مدت یک روز سپری می نمایند. وقتی فضاپیما پالس رادیویی خود را رها می نماید، سیاره زمین یک بار کامل به دور محور خود می چرخد تا امواج ضعیف شده به ایستگاه های گیرنده زمینی برخورد نمایند.

رسیدن به چنین ژرفایی، حاصل 5 دهه پرواز مداوم و تکیه بر نبوغ مهندسی دهه های گذشته است. اواخر دهه 1950 میلادی، دانشمندان علوم فضایی مفهوم یاری گرانشی (Gravity Assist) را مدل سازی کردند؛ روشی هوشمندانه که فضاپیما با نزدیک شدن به میدان گرانش یک سیاره، بخشی از تکانه مداری آن را جذب می نماید تا بدون مصرف سوخت اضافه، سرعت خود را نسبت به خورشید افزایش دهد.

آژانس های فضایی این ایده جسورانه را در بوته آزمایش قرار دادند و فضاپیمای مارینر 10 (Mariner 10) در سال 1972 به نخستین ساخته دست انسان تبدیل شد که این ترفند مداری را در فضای بین سیاره ای اجرا کرد. مارینر با بهره بردن از اندکی از تکانه سیاره زهره، شتاب لازم را برای تغییر مسیر و دیدار با سیاره عطارد به دست آورد.

شروع دهه 1970 یک هم ترازی مداری بسیار استثنایی را پیش روی دانشمندان ناسا قرار داد که هر 175 سال یک بار تکرار می گردد. موقعیت هندسی چهار غول گازی منظومه شمسی شامل مشتری، زحل، اورانوس و نپتون به شکلی تنظیم شده بود که یک فضاپیما می توانست با پرش متوالی از گرانش یکی به دیگری، کل این غول ها را با کمترین سوخت ممکن پیمایش کند.

برنامه پرتاب دوگانه وویجر بر پایه همین فرصت محاسباتی طراحی و تصویب شد. اگر این پیکربندی طبیعی از دست می رفت، آژانس های فضایی مجبور بودند برای دهه ها چشم انتظار بمانند یا پیشران های غول پیکر و سنگینی بسازند که خروج آنها از مدار زمین از نظر مالی و فنی توجیه پذیر نبود.

فضاپیماهای وویجر 1 و وویجر 2 در سال 1977 راهی آسمان شدند. وویجر یک ماموریت یافت سامانه های مشتری و زحل را با جزییات بالا آنالیز کند و وویجر دو با بهره گیری از زاویه پرتاب مکمل، مسیر خود را به سوی اورانوس و نپتون ادامه داد تا کامل ترین سفر شناسایی منظومه شمسی رقم بخورد.

وویجر یک در جریان رویارویی نزدیک با تیتان، قمر اسرارآمیز زحل، تغییر زاویه داد و صفحه منظومه شمسی را به مقصد عرض های بالاتر ترک کرد. این مسیر انحرافی، کاوشگر را با سرعتی فراتر از سایر دست سازه های بشری به سوی لبه های بیرونی منظومه راهنمایی کرد و آن را جلوتر از همتای خود قرار داد.

این دو سفیر فلزی نزدیک به 50 سال است که در سرمای مطلق پیش می روند. با گذشت دهه ها از شروع سفر، توان خروجی ژنراتورهای ترموالکتریک رادیوایزوتوپ (RTG) که با گرمای فروپاشی پلوتونیوم 238 برق فراوری می نمایند، به شدت افت نموده است و متخصصان پیوسته بعضی ابزارهای علمی را خاموش می نمایند تا انرژی ناوبری حفظ گردد.

رسیدن به فاصله یک روز نوری از یک سو نماد پیشرفت شگرف فناوری هوافضا و از سوی دیگر بازتابی از ابعاد دست نیافتنی کیهان است. فضاپیما نزدیک به نیم قرن با سرعتی حدود 17 کیلومتر بر ثانیه در حرکت بوده، اما کل مسافت طی شده به وسیله آن تنها با یک شبانه روز سفر پرتوهای نور برابری می نماید.

ارتباط رادیویی با وویجر یک در این فاصله نیازمند بزرگ ترین آنتن های شبکه فضای عمیق ناسا موسوم به دی اس ان (DSN) است. قطر بشقاب این گیرنده ها به 70 متر می رسد و باید سیگنال هایی را شکار نمایند که توان آنها هنگام رسیدن به زمین به کسر ناچیزی از یک اتووات (یک میلیاردم یک میلیاردیم وات) کاهش یافته است.

رایانه های وویجر یک فناوری دهه 1970 را به نمایش می گذارند و حافظه ذخیره سازی آنها از نوار کاست دیجیتال بهره می برد. با وجود این سخت افزارهای ابتدایی، تیم کنترل ماموریت در آزمایشگاه پیشرانش جت (JPL) پیروز شده اند با ترفندهای نرم افزاری، اشکالات حافظه را از صدها میلیون کیلومتر دورتر دور بزنند و داده های جریان پلاسما را بازیابی نمایند.

وویجر یک سال 2012 مرز خورشیدایست (Heliopause) را رد کرد و رسماً قدم به محیط میان ستاره ای گذاشت؛ منطقه ای که دیگر بادهای خورشیدی در آن غالب نیستند و ذرات پرانرژی کهکشانی یکه تازی می نمایند. داده های ارسالی این فضاپیما تصویری کاملاً دگرگون شده از میدان های مغناطیسی مرزهای بیرونی منظومه شمسی به تصویر کشید.

در بدنه هر دو کاوشگر وویجر یک صفحه طلایی (Golden Record) نصب شده است؛ دیسکی مسی با روکش طلا که حاوی منتخبی از آواها، موسیقی ها، تصاویر و زبان های مختلف تمدن بشری است. این محفظه فلزی برای ماندگاری میلیاردها سال در خلأ طراحی شده تا شاید روزی هوش فرازمینی ردپای ما را بیابد.

باتری های هسته ای وویجر یک سال های سرانجامی کارایی خود را سپری می نمایند و تا سرانجام این دهه خاموش خواهند شد. پس از اتمام ذخیره برق، سیستم راهنمایی جهت یاب از کار می افتد، آنتن جهت دار از زمین منحرف می گردد و این سازه خاموش به سفری بی صدا در اقیانوس بیکران ستارگان ادامه خواهد داد.

مسیر حرکتی وویجر یک به سوی ستاره ای کم نور با نام AC +79 3888 است که به گلیزه 445 (Gliese 445) نیز معروفیت دارد. این کوتوله سرخ در صورت فلکی خرس کوچک یا دب اصغر واقع شده و هم اکنون فاصله ای بیش از 17 سال نوری با سیاره ما دارد.

محاسبات مداری نشان می دهند وویجر یک 40 هزار سال دیگر به نزدیک ترین نقطه از کنار گلیزه 445 عبور خواهد نمود. در آن برهه کیهانی، فضاپیما به فاصله 1.7 سال نوری از این ستاره می رسد و برای نخستین بار در تاریخ، خورشید نزدیک ترین ستاره به این شاهکار مهندسی بشر نخواهد بود.

منبع: یک پزشک
انتشار: 26 آبان 1405 بروزرسانی: 26 آبان 1405 گردآورنده: majalepc.ir شناسه مطلب: 2356

به "ناسا برای نخستین بار در تاریخ، پیامی از فاصله یک روز نوری دریافت می نماید" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "ناسا برای نخستین بار در تاریخ، پیامی از فاصله یک روز نوری دریافت می نماید"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید